Profesor Jakub Jerzy Fichna
Jakub Jerzy Fichna (ur. 3 XI 1977 w Łodzi) – farmaceuta i biochemik, profesor nauk medycznych specjalizujący się w farmakologii i gastroenterologii, nauczyciel akademicki, kierownik Zakładu Biochemii i Katedry Biochemii i Chemii na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Studia z farmacji ukończył w łódzkiej Akademii Medycznej, obecnie Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, w 2001 roku, gdzie w 2005 roku został zatrudniony i zdobywał kolejne stopnie i tytuły akademickie. Stopień doktora uzyskał w 2005 roku na podstawie pracy Synteza analogów morficeptyny i endomorfiny-2 oraz badanie ich właściwości przeciwbólowych i oddziaływania z receptorem μ-opioidowym komórek nowotworowych. Stopień doktora habilitowanego nauk medycznych uzyskał w 2012 roku na podstawie oceny dorobku naukowego i rozprawy pt. Nowe syntetyczne analogi endogennych ligandów receptora μ-opioidowego i ich działanie w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym. W 2016 roku został mu nadany tytuł profesora nauk medycznych. W pracy badawczej zajmuje się fizjologią i patofizjologią układu pokarmowego, rolą żywienia w zdrowiu i chorobie, projektowaniem i syntezą potencjalnych leków oraz mechanizmami chorób zapalnych i czynnościowych przewodu pokarmowego.
Liczne zagraniczne staże naukowe odbywał m.in. w Belgii: Katolicki Uniwersytet w Leuven, Uniwersytet w Antwerpii; Danii: Uniwersytet w Kopenhadze; Francji: Université de Rouen, INSERM w Tuluzie; Niemczech: Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium, Uniwersytet Erlangen-Nürnberg; Szwajcarii: Uniwersytet w Bazylei; Hiszpanii: Uniwersytet Rey Juan Carlos w Madrycie; Stanach Zjednoczonych: Uniwersytet Mississippi w Oxford, MS, Uniwersytet Kalifornijski w San Francisco, CA; Chinach: Uniwersytet Tongji w Szanghaju. W latach 2008–2010, w ramach stażu podoktorskiego, prowadził badania na kanadyjskim Uniwersytecie w Calgary. W 2023 roku był stypendystą Fulbrighta w Mayo Clinic w Rochester, MN, USA.
Jest autorem ponad 220 prac oryginalnych i ponad 160 prac przeglądowych oraz licznych zgłoszeń konferencyjnych. Swoje prace publikował/publikuje m.in. w: American Journal of Gastroenterology, Journal of Crohn’s and Colitis, British Journal of Pharmacology, Inflammatory Bowel Diseases, Pharmacological Reviews, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, Advances in Nutrition Pharmacology. Jest współautorem wielu patentów, w tym międzynarodowych. Jest także współautorem oraz edytorem licznych monografii.
W 2015 roku jako pierwszy Polak otrzymał Rising Star Award, przyznawaną przez Komitet Narodowy i Naukowy United European Gastroenterology (UEG). Wcześniej, w ramach UEG National Societies Committee, został mianowany na stanowisko National Committee Young Member oraz przewodniczącego UEG Young Talent Group. W 2015 roku otrzymał Nagrodę Naukową Prezesa PAN, w 2016 roku Nagrodę „Łódzkie Eureka”, w 2017 roku Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a w 2018 roku Nagrodę Ministra Zdrowia. Jest laureatem Stypendium Fulbrighta, Senior Award 2022, oraz Nagrody Złoty OTIS za Dorobek Życia w Farmacji, 2023. Otrzymał liczne Nagrody JM Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, zespołowe i indywidualne.
Jest członkiem francuskiej Académie Nationale de Pharmacie oraz Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Polskiego Towarzystwa Biochemicznego i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Jest członkiem komitetów redakcyjnych Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology, Frontiers in Pharmacology oraz World Journal of Gastroenterology.
Obecnie jest członkiem Komitetu Polityki Naukowej przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz przewodniczącym Zespołu doradczego do spraw związanych z udziałem we wspólnym międzynarodowym programie lub przedsięwzięciu, w tym w zakresie strategicznej infrastruktury badawczej. Wcześniej był wiceprzewodniczącym Rady Młodych Naukowców MNiSW w III kadencji 2012–2013, przewodniczącym Akademii Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk w kadencji 2014–2016, członkiem Rady Upowszechniania Nauki PAN, Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” PAN, Komitetu Neurobiologii PAN oraz Rady NCN.
Na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi pełnił/pełni funkcję m.in.: członka Senatu, przewodniczącego Senackiej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studentów i Doktorantów, członka Rady Naukowej Uczelni, członka Prezydium Rady Naukowej Dyscypliny, opiekuna I roku kierunku lekarskiego, członka Komisji ds. Zarządzania Nauką, członka Komisji ds. Strategii Rozwoju Uczelni, opiekuna projektu MNiSW Doktorat Wdrożeniowy z firmą Roche.
Kierownik w projektach m.in. Narodowego Centrum Nauki: 4 × OPUS, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej: FNP TEAM, oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego: 3 × Iuventus Plus. Pełnił rolę opiekuna naukowego w licznych grantach NCN Preludium i Etiuda oraz MNiSW Diamentowy Grant. Ekspert i recenzent w konkursach m.in. NCN, NAWA, FNP, SNSF, FWO, NHMRC, NWO, RCUK i in.
Aktywny dydaktyk: koordynator przedmiotu Biochemia na kierunku lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi; stworzył fakultet „Przygotowanie studenta kierunku lekarskiego do zawodu naukowca” na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi; wykładał m.in. na Uniwersytecie Tongji w Szanghaju w Chinach i Uniwersytecie w Palermo we Włoszech. Promotor licznych rozpraw doktorskich, magisterskich i licencjackich.
Niezwykle zaangażowany w popularyzację nauki, m.in. regularnie prowadzi zajęcia dla uczniów łódzkich liceów w ramach cyklu organizowanego przez Biuro Promocji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Inicjator i/lub współorganizator m.in. szkoły letniej Kuźnia Młodych Talentów, cyklu debat „Konflikt czy sztafeta pokoleń”, cyklu Latające Kawiarenki Naukowe, stanowisk AMU PAN w trakcie Pikniku Naukowego Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik, Festiwalu Nauki w Warszawie, Lubelskiego Festiwalu Nauki, Europejskiej Nocy Naukowców w Olsztynie oraz Festiwalu Nauki, Techniki i Sztuki w Łodzi, a także koordynator polskiej edycji konkursu europejskich akademii młodych uczonych „Who gets carried away by Europe?”.